Comments are off for this post

Hriangkhan Ram Tiva Au Aw

La-Aw Va: Chaklei cawitiam in ai thok i tlanglei ah a lung i Tipi ah a vaifon. Kai semka ahcun sakahva an ka ti i, tlawmpal ka luan ah La-Aw Va an ka ti. Vailamtlang Lamthluan pi nih an kan tan. Hlei zong an rak i dawn lo. 1974 kum ah khan mangki Lal Bik nih thirhlei a peek hna i an dawnh. Hlei cung cun khual lai ti loin mizeipaoh nih an hrawn. Tlawmpal ka luang I ralpi tiah an ka ti hoi. A hohmanh an i chokhlan kho lo. Lung ngan pipi in kai tak. Kal khawhnak ding ruam a si lo. Ka vung luang ṭhan i ka kam ah Ralte timi lungdeu pi a um. Tlangthluan pakhat civui tuahnak mandate tluk cu a si lai. A chaklei ah lungkua a um i dahmei vanh buin luh a si. Lam 22, minung kal khawhnak tiang a thuuk. Hei kalkhawh lonak tiang zei can dek a va si hnga. Lungdeu a sannak ngai ah lungthi zong a um.

            Ka vung luangṭhan i tisor ngan pi pahnih ka va ser. Mah tisor pahnih cu Lungmili tiah an ti i, Linu le Lipa tiah an khawh hna. Pe 20-30 tluk cu a saang lai. Ṭhal ahcun tisor fa pahnih an ka luang. Fur ahcun a tlazar piin ka luang. Hlan ahcun cu hrawng umkal cu an rak ṭih ngaingai. Huham a neem deuhmi cu khuachia  nih a tuah hna. Lungmili ci zoh dawh ngai a si caah, khual lai tampi nih an ka zoh tawn. Hmanthlaknak hna ah an ka hman. Lipa cu Linu nakin a saang deuh. An ka hrialnak ah nawi an hnuuk. Ka santuk caah ngaleng zong an kai kho lo.
              Tlawmpal ka luan ah Arai-Lungper a um hoi. Hlan lio rak nih an rak dawihna lioah fapawinu pakhat nih a rak per an ti. Cu caah “Arai-Lungper” an tinak a si. Tlawmpal ka luanah Ruazam an ka ti. Ka pawngah rua lawngte in ai tak. Tidai he kan I tong. Cu thlang ahcun kalkham an timi tili a um, lungdar in ai tah caah fawi tein kalkhawh a si lo. Kalkham cun ka hei zuang i Champibual hmun ka phan. Champibual ahcun a hlan ah chaam an rak i bual ti a si. Leikuang inn khat pawcawmnak a um. Ka vung zuang lengmang i Vaibai Khua le Hriangkhan Khua tlawnlam ka va phan. Ka pawngah lungpang a um i a hlan ahcun, khuai zong an rak tlai. Tili phun zong a tam ngaingai. A thlanglei ah Aitonnak tili le Nuhe Duumnak tili, Pa Nah tlaknak tili, Thawng Vung lionak tili, Mintili, Paute lungvawr tili, Ruazam tili, hna an um. Nga phuntling, tizu ngacel fur ṭhal in an um zungzal.

Thawngse: La-Aw va  he kan semnak ai khat ngacha. Meng hnih hleiin kan I hlaat lai loh. Tlawmpal ka luan ah sihkhur an ka ti. Ka pawngah zuangsih le Khurpi an um. Sazuk le Sakhi tehna nih an ka tlanh. Pasal ai timi hna nih zankhuazei an bawh le sazuk le sakhi cu an kah ṭtheo. Ka vung luangṭhan, thlanglei ah ka luang i La-Aw va he Hriangkhan Khua cu kan karkhumh. Vambai khawtaw thlanglei pi ah La-aw he kan I tong. Law-aw he kan I tonhnu ah Salen Khua lam nih a kan tan hoi.
                Kai lunghmuih cem bikmi cu keh orh in leikuang lawngte ka siam. Hriangkhan Khua cheu cu ka cawm diam hna. 1995 kum belte nawng a tlung i a ka hrawh dih. Thumchuah khat lawng ka taang. Duhsah in an vun tuah ṭhan lai ii hlanlio ning te ka si ṭhan te ko lai. Ṭhal ahcun, luang loin ka reucek nak zong a um nain, fur ṭhal in nga cu ka cawm diam hna. Lungko ngaikuang khorhnak ah cun, sapesial, upa hngakchia thlulo, zarhteni ahcun fuh peng ka si.

Lungpi Va: Nitlak in nichuahlei ah ka luang i ka nu Thangse he kan i tong. Lungpuam kulung pi ka pawngah a um caah Lungpi va ab ka ti. Ka ṭhathnem pah ko. ṭhalcaan vok vainih dinti ah an ka hman kiik ringriang tein.

Thlarangva: Nitlak in nichuahnak ah ka luang, ka nu Thangse he kan i tong ve.Lungpumh tlang in Lungpiva nakin ka hlawk deuh. Ṭhal mangka ah lungko ngaikuang khorhnak i ka ṭhahnem hi a si.

Lungmisiva: Thlawnglei nichuahtlang timi lungpumh lei in kai seem ve. Ka nu Thawngse ah kai fon ve. Kai thoknak ahcun Vomkhuava an ka ti. Keimah ah hin Lungmili a um ve. Anu apa ruam cun an um ve. Kaa seemnak in kan i ton tiang ngalam cu, chim hau lo, tlaih duh le duh lo, ka ngeihpiak hna.

Lunghauva: Nitlak Ciriang in Lungmisi ah kai fon. Ka tawite. Ngaa zong tlawmpal cu ka zua ve. Ka pawngah ramsa an um. Zawng ngau an tam cem.

Sakanhva: Nitlak Ciriang in Lungmisi ah kai fon ve. Ka sau tiah kai chim ngam lo. Ṭhalcaan lam ahcun thlei hau loin theh peng ding, ngapum hang kha, a tlaang ah tuhmui ha, hreiha ka pawngah an um.

Sahriva: Nitlak Ciriang in Lungmisi ah santlaihnak ngei lo pawl um men, luang men, ngapum meiṭial tlawmpal ka zua ve. Asinain, ka pawngah rua lam cu seitah cawk lo a um, Sapesial, pher ca zong tampi an um.

Khuaiva: Nitlak Ciriang chaklei in Thangse ah kai fon. Chim lo bang mawtila, Electri mei tuahnak ti laak awkah cun ka ṭhangai. Ka pawngah Hriphi an tam ngai.

Hrangbik Lo va: Nitlak Ciriang in chaklei ah ka luang i thlanglei ah ka vaimer. Thangse timi Sikhur ah kan fon. Nga tlawmpal ka zua, ṭabop khoihnak ceo ah san ka tlai.

Ruafiangva: Nitlak Ciriang in chaklei ah, cun nitlaklei ah kai mer. Hriawh ah ka lut. Nga tlawmpal. Hriphi phong lakah ngalrual, Sazuk, Vom saphun an tling.

Hluangngova: Chaklei in nitlaklei i Thawngse ah ka lut. Ka pawng a ummi ruatuai an khiah zungzal. Ruavaṭeng tihna ah Vailamtlang Lamthluan cu ka hei tan ve. Danghneem ceo vak vai ka si.

Tikhurva: Hriangkhan Khuataw Bungrawn in ruakuang he kan i seem. La-Aw ah ngafuan caan lam ah cun vehvat peng ka si.

Cangai Tumpit: Tiva ngai ka si lo nain, La-Aw ah ka fon. Ngafuan caan ahcun honhnawh zungzal ka si.

Khuaropva: Hriangkhan Khua tlaaknak hmsa cem. Uanthlar ve Hriangkhan min cotu. Ngafuan caan ahcun lengkhang he orhmi va ka si.

Lengsihva: A voihnihnak Hriangkhan Khua, khua laicer Haipifiang bak in La-Aw ah ka luang. Ṭhal mangkha tiput reu lo, nunu papa, than zungzal, kholh zungzal. Ṭhalcaan minthang reulo. Naichailo ti dawpnak seh in dawp dingin ka um peng.

Thiamtahva: Hriangkhan Khualu phi ruknak le bawilo lam in kai seem. Tiva vialte lakah kai uangthlar ve. Hnahcang, vokrawl hran laak tawnnak le hriangkhan vialte thing ahnak tlaitawn sem. Tungpeh saihnak Vailamtlang lamthluan ka ten ve. Lam pawng tipilnak kum 75 chung, piantharnak va, keimah cem pei Pathian lei lam kaltertu ka si cu. Biakinn ah tipil innak an hei tuah chom in. Cu cu umrih she Hriangkhan Khua mivialte an mit zong ka ceuter khawh dih fawnhna, Cu caah kamlo thiamtahva ka si.

Ṭhio Er Pa Lo va: Nu rilhnak bo bilik in kai thok i tlawmpal ka luan ah lungdaapva an ka ti. Ka hei luangṭhan i saisihchuak lampi an ka ti. Ka chak te ah sih a um i, sazuk, nengpi, sakhi, saza nih an ka tlanh tawn. Ka va luangṭhan, thiamtahva he kan i fon. La-Aw ah kan vaifon. Ṭhathnemnak ka ngei lo nain, ṭhalcaan Thantlang tlawngmi khual dang paoh zong nih dinhnak le chuncaw ei tikiik din awk ah cun ka si ve. Thiamtahva nih kei mah nih hriangkhan Khua an mit ka ceuter a ti i a mah lawng a si naisai loh, keimah zong ka vaital hnu ah kan pahnih in kan ceuter hna mi a si.

Comments are closed.